Κυριάκος Καλαϊτζίδης

Αναπληρωτής Καθηγητής (ΦΕΚ: 1182, τ. Γ΄, 27/7/2020)
email: k.kalaitzidis@uoi.gr
www.enchordais.gr

Ο Κυριάκος Καλαϊτζίδης γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1969 με καταγωγή  από τον Πόντο και την Καππαδοκία. Από την παιδική του ηλικία μαθήτευσε στο ψαλτήρι της ενορίας του και ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην βυζαντινή μουσική με δάσκαλο τον τ. Άρχοντα Λαμπαδάριο της Μ.Χ.Ε. Ελευθέριο Γεωργιάδη, λαμβάνοντας πτυχίο Iεροψάλτου (1990) και δίπλωμα Mουσικοδιδασκάλου (1993) με βαθμό άριστα παμψηφεί και διάκριση. Είναι πτυχιούχος της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ. Tο 2011 ολοκλήρωσε την διδακτορική του διατριβή με θέμα: «Κοσμική μεταβυζαντινή μουσική στη χειρόγραφη παράδοση της εκκλησιαστικής μουσικής, 15ος αι. – 1830» υπό την επίβλεψη του Γρ. Θ. Στάθη ως υπότροφος του ιδρύματος “Mundo en Harmonia” και με βαθμό άριστα παμψηφεί.

Από το 1988 αναπτύσσει ένα πολύμορφο έργο το οποίο εστιάζεται στην έρευνα, διδασκαλία και την καλλιτεχνική πράξη της μουσικής της καθ’ ημάς Ανατολής. Το 1993 ιδρύει το «Εν Χορδαίς», έναν φορέα μελέτης, διδασκαλίας και ανάδειξης των μουσικών παραδόσεων της Μεσογείου, που παρεμβαίνει στο μουσικό γίγνεσθαι με παραγωγές δίσκων, εκδόσεις βιβλίων και διοργάνωση συναυλιών. Ως Καλλιτεχνικός Διευθυντής του «Εν Χορδαίς» είναι υπεύθυνος για την ανάπτυξη του προγράμματος σπουδών, την μουσικολογική επιμέλεια εκδόσεων και την υλοποίηση ευρωπαϊκών έργων στο πλαίσιο διεθνών συνεργασιών (MediMuses, MORE, Cantnates des Rives, Εxtra!, και MELOS). Διετέλεσε καλλιτεχνικός διευθυντής του Ευρωπαϊκού έργου MediMuses (2002-2005) με ερευνητικές, εκπαιδευτικές και καλλιτεχνικές δράσεις σε ένδεκα χώρες της Μεσογείου (www.medimuses.gr), του Φεστιβάλ «Μουσικές του Κόσμου» Δήμου Θεσσαλονίκης (2012) και καλλιτεχνικός σύμβουλος του Rialto Ethnic Festival Λεμεσού (2011 – 2014).

Έχει δώσει διαλέξεις, σεμινάρια και έχει διδάξει σε εργαστήρια στα Πανεπιστήμια Princeton, Harvard, Ca’ Foscari (Βενετία), Τορίνο, Στρασβούργου και Guangdong (Κίνα), στα Κονσερβατουάρ της Κωνσταντινούπολης, του Αμμάν, της Βηρυτού και του Καΐρου, στη Sibelius Academy (Ελσίνκι), στην Μουσική Ακαδημία της Τύνιδας, στο Holy Cross College (Βοστώνη), στο New Orleans Center for Creative Arts, στο Kuwait Opera House, στην έδρα της Unesco (Παρίσι), και έχει συμμετάσχει με ανακοινώσεις σε διάφορα διεθνή συνέδρια. Κατά το χειμερινό εξάμηνο του 2015 ήταν επισκέπτης καθηγητής στο Yildirim Beyazit University (Άγκυρα).

Eρευνητικά προγράμματα

Πιλοτικό πρόγραμμα εξηγήσεων κοσμικής μουσικής από την παλαιά βυζαντινή μουσική σημειογραφία. Orient-Institut Istanbul με την υποστήριξη του Ιδρύματος Ωνάσση (2016 – 2017).

Βραβεία

·     “Prix Academie Charles Cros” 2015 για τον δίσκο “Aman Sefarad!”.

·     “Prix Academie Charles Cros” 2014 για τον δίσκο “The Musical Voyages of Marco Polo”.

·     Radio France, “Prix France Musique des Musiques du Monde” 2008.

·     “UNESCO Sharjah Prize” 2006. Επίσημη ελληνική υποψηφιότητα.

Καλλιτεχνική δραστηριότητα
Ως μέλος του «Εν Χορδαίς» ή σαν σολίστ έχει δώσει πάνω από 2000 συναυλίες σε 45 χώρες συμμετέχοντας σε μεγάλα φεστιβάλ και κορυφαίους συναυλιακούς χώρους [αναφέρονται ενδεικτικά: Sydney Opera House, Berlin Philharmonie, Salle Pleyel (Παρίσι), Lincoln Center (Νέα Υόρκη), Maison Symphonic (Μόντρεαλ), Metropolitan Museum of Art (Νέα Υόρκη), Βιβλιοθήκη Αλεξανδρείας, Sori Festival (N. Kορέα), Hong Kong Concert Hall, Alte Oper (Φρανκφούρτη), Fès Festival (Μαρόκο), Melbourne Recital Centre, Cervantino Festival (Μεξικό), Shanghai World Music Festival, Bozar (Βρυξέλλες), Opera de Lyon, Enescu Festival (Bucharest), Cemal Resit Rey (Κωνσταντινούπολη), Beiteddine Festival (Λίβανος), Cairo Opera House, Palais Montcalm (Κεμπέκ), Benaroya Hall (Σηάτλ), Institut du Monde Arabe (Παρίσι), South Bank (Λονδίνο), Gibraltar World Music Festival, Etnosoi! Festival (Ελσίνκι)…

Συνεργασίες με καλλιτέχνες και καλλιτεχνικά σχήματα όπως η Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης, η Ορχήστρα ποικίλης Μουσικής ΕΡΤ, National Opera House Orchestra – Timisoara, L’Ensemble Orchestral de Tunisie, Ensemble Constantinople, State Academic Simphony Οrchestra – Republic of Kazakstan, Al Kamandjati Symphony Orchestra, Orchestre du Pays Segréen, Anton Pan Ensemble, Scuola di Musica Antica, συγκρότημα «Λαβύρινθος» και Ross Daly, Dhruba Ghosh, Paco Peňa, Naseer Shamma, Juan Carmona, Misirli Ahmet, Zohar Fresco, Liu Fang, Imane Homsy, Ghada Sbeir, Sonia M’barek, Dorsaf Hamdani, Ara Dinkjian, Kiya Tabassian, Ηossein Omoumi, Keyvan Chemirani, Amartuvshin Baasandorj, Lingling Yu, Βασίλη Σούκα, Χρόνη Αηδονίδη, Σόλωνα Λέκκα, Νίκο και Γιασεμή Σαραγούδα, Σολ Χασάν, Μαρία Φαραντούρη, Κώστα Μούμκα, κ.ά.

Σόλο συναυλίες σε διεθνή φεστιβάλ ουτιού: Ουτρέχτη, Ολλανδία (2016), Tetouan, Μαρόκο (2015), Βηρυτός, Λίβανος (2009), Μουσκάτ, Ομάν (2006), Αμμάν, Ιορδανία (2003), «Κωνσταντινούπολη (2008 & 2010), Αθήνα (1998, 2000 & 2005), Θεσσαλονίκη (2002), Αρχαία Επίδαυρος (1998).

Συνθετικό έργο

· Τα μουσικά ταξίδια του Μάρκο Πόλο. Ανάθεση του “Silk Road Arts Festival”. Χόνγκ Κόνγκ, Οκτώβριος 2009. Ακολούθησαν οι παραστάσεις: Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης (2010).  Beiteddine Festival, Λίβανος (2013). Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών, Αθήνα (2013). Trinity St. Paul’s Center, Τορόντο (2014). Palais Montcalm, Κεμπέκ (2014). Maison Symphonique, Μόντρεαλ (2014). Salle Pleyel, Παρίσι (2014). Berlin Philharmonie (2015). Institut du Monde Arabe, Παρίσι (2015). Malta International Arts Festival (2015). Festival de Carthage, Τυνησία (2015). Festival d’Ile de France, Παρίσι (2015). Almaty Republic Palace, Καζακστάν (2016).  Μουσείο Μαστίχας ΠΙΟΜ, Χίος (2017). Stimmen Festival, Lörach (2017). Enescu Festival, Βουκουρέστι (2017). Sori Festival, Jeonju (Ν. Κορέα, 2017). Al Kamandjati Festival, Βηθλεέμ, (2018).

· «Εξορία»: Alte Oper, Φρανκφούρτη (2017). Le Rocher de Palmer, Μπορντώ (2017). Πάφος, Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης (2017). Casino Gesellschaft, Wiesbaden, (2018). Alte Wollfabrik, Schwetzingen (2018). Opéra de Lyon (2018). Ηράκλειο, Φεστιβάλ 5+1 Πολιτισμοί (2018). De Centrale, Gent (2018). Munsterhof, Στρασβούργο (2019). Scène Nationale de Vandœuvre-lès-Nancy (2019). La Marberie, Παρίσι (2019). Princeton University (2019). Cornell University (2019). First Church of Cambridge, Βοστώνη (2019).

· Το παραμύθι της Μουσικής: Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης (2007). Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (2008). Lincoln Center, Νέα Υόρκη (2014). Bernhard Theater, Ζυρίχη (2015). Μουσείο Μετάξης ΠΙΟΜ, Σουφλί (2016). ΠΙΟΜ, Θεσσαλονίκη (2016). Werkraum Schoepflin Lörach, (2017). Putzbrunn Cultural Center, Μόναχο (2018). Αρχαίο Θέατρο Μαρώνειας (2018).

· «Ο Αλησμόνητος Κήπος». Ανάθεση της Εθνικής Λυρικής Σκηνής (2018). Ακολούθησαν οι παραστάσεις: Πατριαρχικό Ίδρυμα Πατερικών Μελετών, Θεσσαλονίκη (2018). Φεστιβάλ «Μούσα Ελληνική», Χίος (2018).

· «Προσμονή». Μουσική για την Αποκάλυψη του Ιωάννου. Ανάθεση του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, Απρίλιος 1996.

Συνθέσεις του έχουν συμπεριληφθεί στην έκδοση The Artworks of the most famous oud players in modern history, H. Sabsaby (επιμ.), Δαμασκός 2009.

Θέατρο – Κινηματογράφος – Τηλεόραση (επιλογή)

· Μουσική για την ταινία “Meltem” του Βασίλη Δογάνη. Φεβρουάριος 2018 (παραγωγή Elzevir Films – Γαλλία & Blonde Audiovisual Productions – Ελλάδα).

· Ντοκυμαντέρ για τον Κυριάκου Καλαϊτζίδη με τίτλο: «Ταξίδι στον κόσμο μ’ ένα ούτι». Σκηνοθεσία: Γιάννης Ρεμούνδος. Παραγωγή: ΕΡΤ (2019) (https://www.youtube.com/watch?v=NowfX17q8-c&t=35s).

· Μουσικός επιμελητής τριών ντοκυμαντέρ της σειράς “Ethnopholia” (2015). Παραγωγή Al Mayadeen satellite channel (Λίβανος).

Επιλογή δημοσιεύσεων

Α. Βιβλία

    1. Κοσμική μουσική σε χειρόγραφους κώδικες εκκλησιαστικής μουσικής, Ίδρυμα Βυζαντινής Μουσικολογίας, Αθήνα 2020.
    2. Post-Byzantine Music Manuscripts as a Source for Oriental Secular Music, 15th – early 19th c., Orient-Institut Istanbul και Ergon Verlag – Würzburg 2012.
    3. Ζαχαρίας Χανεντές, κριτική έκδοση των έργων κοσμικής και εκκλησιαστικής μουσικής, MediMuses / Euromed Heritage II.
    4. Το ούτι, Μέθοδος εκμάθησης, τόμος Α΄, «Εν Χορδαίς» 1996. Β΄ έκδοση 2000, Γ΄ έκδοση 2004.
    5. Rediscovered Musical Treasures, Exegeses of Oriental secular Music from Post-Byzantine Music manuscripts into staff notation (μαζί με τον Θωμά Αποστολόπουλο), National Music University, Βουκουρέστι 2019.

Β. Μελέτες – Πρακτικά Συνεδρίων- Άρθρα σε συλλογικούς τόμους

6. «Το χειρόγραφο αριθ. 44 της βιβλιοθήκης του Ελληνικού Φιλολογικού Συλλόγου Κωνσταντινουπόλεως», «Από Χορού και Ομοθυμαδόν», Πρακτικά 2ου Διεθνούς Μουσικολογικού Συνεδρίου, Κ. Χ. Καραγκούνης – Κ. Δρυγιαννάκης (επιμ.), Ακαδημία Θεολογικών Σπουδών Βόλου (2016), σσ. 159-179.
7. “KONSTANTİNOPOLİS’İN BİZANS ÖNCESİ VE BİZANS SONRASI MÜZİK MİRASI” (Byzantine and Post-Byzantine Musical Heritage of Constantinople), (μαζί με τον Θωμά Αποστολόπουλο), στο Great History of Istanbul, Istanbul Metropolitan City Council – Kültür AŞ, Κωνσταντινούπολη (2015), τ. 7, σσ. 20-35.
8. “The Art of Improvisation in the Greek Musical Heritage”, στον τόμο L’improvisation, Mondher Ayari (επιμ.), DELATOUR FRANCE – IRCAM – CNRS – Université de Strasbourge, Παρίσι (2015), σσ. 183-201.
9. “Instrumentarium: Vocal art and the contemporary Greek instrumentarium”, Music in the Mediterranean, Volume II Theory, W. Feldman, M. Guettat, K. Kalaitzides (επιμ.), Project MediMuses / Euromed Heritage II. Thessaloniki (2005), σσ. 111-117.
10. Πέτρος Πελοποννήσιος. Κείμενα και μορφολογική ανάλυση στο συνοδευτικό βιβλίο του ομώνυμου ψηφιακού δίσκου, Έργο MediMuses / Euromed Heritage II. Θεσσαλονίκη 2005, σσ. 10-19 & 46-75.
11. “Η μουσική παράδοση των Οινουσσών. Κείμενα και μορφολογική ανάλυση στο συνοδευτικό βιβλίο του δίσκου Θάλασσα Θυμήσου, Ναυτικό Μουσείο Οινουσσών, Πειραιάς (1999), σσ. 20-81.

Επιλογή Δισκογραφίας

I) Συνθετικό έργο:

      1. The Musical Voyages of Marco Polo. World Village – Harmonia Mundi, Παρίσι (2014).
      2. Το Παραμύθι της Μουσικής. «Εν Χορδαίς» (2008).
      3. Εξορία / Exile. «Εν Χορδαίς» (2005) / Buda musique, Παρίσι (2019).
      4. Προσμονή «Εν Χορδαίς» (1997).

II) Έρευνα, μουσική επιμέλεια, εκτέλεση:

    • 5. Aman Sefarad!. Buda musique, Παρίσι (2015).
      6. Melos. Accords Croisés, Παρίσι (2012).
      7. Grèce: Musique d’ Asie Mineure et de Constantinople. Ocora – Radio France, Παρίσι (2010).
      8. Στου Μελιού τους καφενέδες. Σκοποί και τραγούδια από το Μελί της Μ. Ασίας. Πολιτιστικός Σύλλογος «Άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος», Αθήνα (2007).
      9. Πέτρος Πελοποννήσιος. Έργα κοσμικής και εκκλησιαστικής μουσικής του μεγάλου συνθέτη της Κωνσταντινούπολης. «Εν Χορδαίς» (2005).
      10. Ζαχαρίας ο Χανεντές. Έργα κοσμικής και εκκλησιαστικής μουσικής του μεγάλου συνθέτη της Κωνσταντινούπολης. «Εν Χορδαίς» (2005) / “KALAN MUSIK”, Κωνσταντινούπολη (2005).
      11. Θάλασσα Θυμήσου. Σκοποί και τραγούδια από της μουσικής παράδοσης των Οινουσσών. Ναυτικό Μουσείο Οινουσσών (1999).

Όλη η δισκογραφία εδώ

Ραδιόφωνο

Παραγωγή – παρουσίαση εκπομπών με θέμα την ελληνική παραδοσιακή μουσική και τις μουσικές παραδόσεις της Μεσογείου (ΕΡΤ & Δημοτικό Ραδιόφωνο Θεσσαλονίκης, 1988 – 2000).